उन्हाळी सूर्यफूल लागवड ही कृषी क्षेत्रातील एक महत्त्वाची प्रक्रिया आहे. सूर्यफूलाची लागवड खरीप, रब्बी आणि उन्हाळी या तिन्ही हंगामांमध्ये करता येते. विशेषतः उन्हाळी हंगामात सूर्यफूल लागवड करण्याचे महत्त्व वाढले आहे, कारण हे पीक अवर्षण परिस्थितीसुद्धा सहन करू शकते.
सूर्यफूलाच्या तेलामध्ये अधिक प्रमाणात असलेल्या लिनोलिक आम्लामुळे या तेलाचे आहारातील महत्त्व वाढले आहे. यामुळे सूर्यफूलाची लागवड करणाऱ्या शेतकऱ्यांना आर्थिक लाभ मिळवता येतो. भारतात सूर्यफूलाची लागवड मुख्यतः महाराष्ट्र, कर्नाटका, आंध्र प्रदेश आणि तेलंगणा या राज्यांमध्ये केली जाते.
उन्हाळी सूर्यफूल लागवडीचे योग्य वेळ आणि पद्धती
उन्हाळी सूर्यफूल लागवड करण्यासाठी योग्य वेळ साधारणपणे मार्च महिन्याच्या सुरुवातीपासून सुरू होतो. शेतकऱ्यांनी लागवड करण्यापूर्वी योग्य नियोजन करणे आवश्यक आहे. लागवडीसाठी योग्य जमीन, खतांचा वापर, पाण्याची उपलब्धता आणि हवामान यांचा विचार करणे आवश्यक आहे.
सूर्यफूल लागवड करण्यासाठी योग्य जमीन म्हणजे चांगली निचऱ्याची जमीन. या पिकासाठी 6.0 ते 7.5 पीएच असलेली जमीन योग्य मानली जाते. लागवड करण्यापूर्वी जमिनीची योग्य तयारी करणे आवश्यक आहे. यामध्ये जमीनीची नांगरणी, खतांचा वापर आणि पाण्याची व्यवस्था यांचा समावेश आहे.
सूर्यफूलाच्या विविध जाती
सूर्यफूलाच्या लागवडीसाठी विविध जाती उपलब्ध आहेत. यामध्ये ‘हायब्रिड 64’, ‘हायब्रिड 36’, ‘हायब्रिड 50’ आणि ‘हायब्रिड 45’ या प्रमुख जातींचा समावेश आहे. या जातींची निवड करताना स्थानिक हवामान आणि जमिनीच्या प्रकाराचा विचार करणे आवश्यक आहे.
सूर्यफूल लागवडीत येणाऱ्या आव्हानांचा सामना
सूर्यफूल लागवडीत काही आव्हाने देखील आहेत. पाण्याची कमतरता, कीड आणि रोगांचा प्रादुर्भाव यामुळे उत्पादनावर परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे शेतकऱ्यांनी पाण्याची योग्य व्यवस्था, कीड नियंत्रण आणि रोग प्रतिबंधक उपाययोजना यांचा अवलंब करणे आवश्यक आहे.
शेतकऱ्यांचे अनुभव आणि प्रतिक्रिया
शेतकऱ्यांनी सूर्यफूल लागवडीतून मिळवलेल्या अनुभवांवरून हे स्पष्ट झाले आहे की, योग्य नियोजन आणि व्यवस्थापनामुळे उत्पादनात वाढ होऊ शकते. अनेक शेतकऱ्यांनी या पिकातून चांगला आर्थिक लाभ मिळवला आहे. यामुळे शेतकऱ्यांना आपल्या कुटुंबाच्या आर्थिक स्थितीत सुधारणा करण्यास मदत झाली आहे.
सूर्यफूलाची लागवड ही केवळ आर्थिक दृष्ट्या महत्त्वाची नाही, तर ती पर्यावरणीय दृष्ट्या देखील फायदेशीर आहे. सूर्यफूलाच्या पीकामुळे जमिनीतील पोषणतत्त्वांची वाढ होते आणि त्यामुळे इतर पिकांच्या लागवडीसाठी योग्य वातावरण तयार होते.
शेवटी, सूर्यफूलाची लागवड ही शेतकऱ्यांसाठी एक चांगला पर्याय आहे. योग्य माहिती आणि नियोजनामुळे शेतकऱ्यांना या पिकातून चांगला फायदा मिळवता येईल.
स्रोत (Source): https://agrowon.esakal.com/agro-special/summer-sunflower-cultivation-right-time-and-varieties-matter-sai29
पत्रकार -
