या वर्षी सोयाबीन बाजार खूपच मंदावला आहे. शेतकऱ्यांना हंगामाच्या सुरुवातीला सरकारकडून हमी भाव मिळत नाहीये. याची मुख्य कारणे आहेत: जगभरात सोयाबीनचे भाव कमी झाले आहेत आणि भारतातून सोयापेंडची निर्यात कमी झाली आहे. सध्या, शेतकऱ्यांना एक क्विंटल सोयाबीनला सरासरी ४००० ते ४५०० रुपये मिळत आहेत. तज्ज्ञांच्या मते, शेतकऱ्यांसाठी सरकारचा हमी भाव मिळणे फायद्याचे ठरेल.
चालू वर्षी जागतिक सोयाबीन उत्पादनात वाढ होण्याची अपेक्षा आहे. प्रमुख सोयाबीन उत्पादक देश म्हणजे अमेरिका, ब्राझील, अर्जेंटीना, पराग्वे, चीन आणि भारत. या सर्व देशांमध्ये उत्पादन वाढल्याने जागतिक बाजारात सोयाबीनचा पुरवठा वाढेल. परिणामी, सोयाबीन आणि सोयापेंडच्या भावावर मंदीचा परिणाम होत आहे. अमेरिकन वायदे बाजारात सोयाबीनचे भाव १० ते १०.५० डॉलर प्रतिबुशेलच्या पातळीवर स्थिर आहेत. सोयापेंडचे भावही ३२० ते ३४० डॉलर प्रतिटनांवरून खाली आले आहेत.
अमेरिकेतल्या शेतकऱ्यांनी आपले सोयाबीन बाजारात आणायला सुरुवात केली आहे. ब्राझीलमध्ये नवीन सोयाबीन पिकवण्याची तयारी सुरू आहे आणि अर्जेंटीनातही लवकरच ही तयारी सुरू होईल. या दरम्यान, हवामानात बदल होण्याची शक्यता आहे आणि त्यामुळे पिकांवर परिणाम होऊ शकतो. शास्त्रज्ञांच्या मते, नोव्हेंबर किंवा डिसेंबरमध्ये हवामान बदलून पावसाची कमतरता जाणवू शकते. जर असे झाले तर ब्राझील आणि अर्जेंटीनातल्या सोयाबीन पिकांवर परिणाम होऊ शकतो.
सोयापेंडच्या मागणीवर परिणाम
जगभरात सोयापेंडची मागणी कमी झाल्यामुळे भारतातही सोयापेंडला भाव कमी मिळत आहेत. मागील काही महिन्यांपासून भारतातून सोयापेंडची निर्यात कमी झाली आहे आणि देशातही सोयापेंड खरेदी करणारे कमी झाले आहेत. याचे मुख्य कारण म्हणजे डीडीजीएस नावाचा एक स्वस्त पदार्थ. हा पदार्थ मक्यापासून बनवला जातो आणि तो पशुखाद्य म्हणून वापरला जातो. तो सोयापेंडपेक्षा स्वस्त असल्याने, लोकांना सोयापेंड खरेदी करण्यापेक्षा डीडीजीएस खरेदी करणे जास्त पसंत आहे.
बाजाराचा दिशा आणि हमीभावाचा पर्याय
जगभरात आणि भारतात सोयाबीनच्या बाजारात परिस्थिती चांगली नाही. त्यामुळे यंदा शेतकऱ्यांना सोयाबीनला चांगला भाव मिळण्याची शक्यता कमी आहे. सध्या, शेतकऱ्यांना एक क्विंटल सोयाबीनला फक्त ४००० ते ४५०० रुपये मिळत आहेत. पुढील चार महिन्यांत बाजारात सोयाबीनची आवक जास्त होणार आहे. त्यामुळे भाव आणखीन कमी होऊ शकतात. तज्ज्ञांच्या मते, शेतकऱ्यांनी सरकारचा हमीभाव मिळाल्याशिवाय सोयाबीन विकू नये.
पत्रकार -
