नासाच्या क्युरिऑसिटी रोव्हरने मंगळावर १३ वर्षांची सातत्यपूर्ण मोहीम पूर्ण करत एक महत्त्वाचा टप्पा गाठला आहे. त्याचबरोबर, रोव्हरने नव्या कार्यक्षमतेसह संशोधन क्षमतेत वाढ केली असून, मंगळावरच्या प्राचीन जलप्रवाहांच्या खुणा तपासत आहे.
कार्यक्षमतेत वाढ (Enhanced Operational Efficiency)
इंजिनियरिंग टीमचे प्रमुख रीडार लार्सन म्हणाले, “पूर्वी आम्ही जणू ध cautious parents सारखे होतो, पण आता आमचा ‘टीनएजर रोव्हर’ प्रौढ झाला आहे आणि अधिक जबाबदारी घेत आहे.”
क्युरिऑसिटी आता एकाच वेळी अनेक कार्ये करू शकतो — जसे की चालताना डेटा ट्रान्सफर करणे, रोबोटिक हात हलवणे किंवा प्रतिमा टिपणे. हे सुधारित मल्टीटास्किंग क्षमतेने ऊर्जा खर्च कमी केला आहे व रोव्हरची कार्यक्षमतेची मर्यादा वाढली आहे. रोव्हर आता आपले काम लवकर पूर्ण झाल्यास आपोआप “स्लीप मोड” मध्ये जातो, ज्यामुळे त्याला पुन्हा ऊर्जा मिळवण्यासाठी जास्त वेळ मिळतो.
प्राचीन पाण्याच्या जाळ्यांचा अभ्यास (Exploring Ancient Water Networks)
क्युरिऑसिटी सध्या माउंट शार्पच्या पायथ्याशी असलेल्या “बॉक्सवर्क” गाठण्यांवर संशोधन करत आहे. या कठीण झालेल्या खाचाखोचांच्या रचना पृथ्वीवरील गुहांमध्ये आढळणाऱ्या स्वरूपाच्या असतात, आणि त्या मंगळाच्या पृष्ठभागाखाली एकेकाळी वाहणाऱ्या पाण्यामुळे निर्माण झाल्या असाव्यात, असा शास्त्रज्ञांचा अंदाज आहे.
या अशा बॉक्सवर्क रचना केवळ याच भागात सापडल्या असून, माउंट शार्पवरील इतर कोणत्याही भागात किंवा मंगळाच्या कक्षेतून घेतलेल्या इमेजमध्ये दिसून आलेल्या नाहीत. प्रोजेक्ट सायंटिस्ट अश्विन वासवदा म्हणाले, “या गाठी इतक्या कठीण कशा झाल्या आणि त्या केवळ याच ठिकाणी कशा आढळतात, हे एक गूढच आहे.”
प्रवाळासारख्या दगडांच्या रचना (Coral-Shaped Rock Discoveries)
रोव्हरने अलीकडे प्रवाळाच्या आकाराची एक गुंतागुंतीची रचना टिपली असून, तिला “पापोसो (Paposo)” असे नाव दिले गेले आहे. ही रचना त्या वेळी तयार झाली जेव्हा खडकांमधून वाहणाऱ्या पाण्याने खाचांमध्ये खनिज साठवले आणि नंतर हे पाणी आटल्यावर ती खूप कठीण बनली. नंतरच्या युगांमध्ये वाऱ्याच्या झोतामुळे सभोवतालचा मऊ खडक झिजून गेला आणि या सुंदर रचना आपल्यासमोर आल्या.
ह्या शिलारचनांवरून मंगळाच्या पृष्ठभागाखाल पाण्याचे अस्तित्व आणि सूक्ष्मजीवांना जीवनासाठी आवश्यक आश्रय मिळाला असण्याची शक्यता व्यक्त होत आहे. २०१२ मध्ये लँड केल्यापासून रोव्हर २२ मैलांपेक्षा जास्त अंतर पार करून माउंट शार्पच्या थरांमधून भूतकाळात “प्रवास” करत आहे.
आवडल्यास, याचे पीडीएफ तसेच पोडकास्ट स्क्रिप्ट स्वरूपातही रूपांतर करून देऊ शकतो.
पत्रकार -
