महाराष्ट्राच्या कृषी क्षेत्रात ऐतिहासिक उपलब्धी, शेतकऱ्यांच्या जीवनात उजेडाची नवी किरणे
महाराष्ट्र राज्यातील शेतकऱ्यांसाठी मोठी दिलासा ठरणारी आणि अभिमानास्पद अशी घटना नुकतीच घडली आहे. महाराष्ट्र राज्य विद्युत वितरण कंपनी लिमिटेड (MSEDCL) ने फक्त एका महिन्यात तब्बल 45,911 सोलर (सौर) कृषी पंपांची यशस्वी स्थापना करून जागतिक विक्रम केला आहे. या अभूतपूर्व कामगिरीसाठी कंपनीला वर्ल्ड रेकॉर्ड सर्टिफिकेट प्रदान करण्यात आले आहे.
सौर ऊर्जा आधारित या सिंचन पंपांमुळे राज्यातील लाखो शेतकऱ्यांना पारंपरिक वीजपुरवठ्यावरच्या अवलंबनातून मोठी सुटका मिळेल. विशेषतः वारंवार होणाऱ्या लोड-शेडिंग, कमी दाबाच्या विजेचा त्रास आणि अनियमित पुरवठा यामुळे त्रस्त असलेल्या शेतकऱ्यांसाठी हा उपक्रम एक मोठा दिलासा मानला जातो.
—
हा उपक्रम कोणत्या योजनेतून राबवला गेला?
हा प्रकल्प PM-KUSUM (प्रधानमंत्री कृषी उर्जा सुरक्षा एवं उत्थान महाभियान) तसेच राज्य सौर सिंचन प्रकल्प यांच्या माध्यमातून राबविण्यात आला आहे.
या योजनेंतर्गत शेतकऱ्यांना अत्यल्प खर्चात किंवा शासकीय अनुदानातून सोलर पंप उपलब्ध करण्यात येतात.
—
या उपक्रमाचे प्रमुख फायदे
फायदा तपशील
💡 अखंड वीज सिंचनासाठी दिवसाच्या वेळेस निश्चित वीजपुरवठा
🪫 वीजबिलातून सुटका पारंपरिक डिझेल व इलेक्ट्रिक मोटर खर्चात मोठी बचत
💧 उत्पादनात वाढ योग्य वेळी पाणी मिळाल्याने पिकांची गुणवत्ता व उत्पादन क्षमता वाढणार
♻ पर्यावरणपूरक डिझेल पंपांच्या तुलनेत प्रदूषण शून्य
🚜 लहान शेतकऱ्यांना फायदा दूरभाग आणि अनियमित पुरवठा असलेल्या क्षेत्रांना विशेष मदत
—
📌 प्रकल्प का महत्वाचा?
भारतामध्ये एकूण विजेच्या वापरापैकी जवळपास 20–25% वीज शेतीपंपांमधून खर्च केली जाते. अनेक भागात विजेच्या वेळा रात्री असतात, ज्यामुळे शेतकऱ्यांना रात्रभर शेतात थांबावे लागते आणि अपघातांचे प्रमाण वाढते.
सौर पंपांच्या माध्यमातून:
शेतकऱ्यांचे श्रम व वेळ दोन्हीची बचत
विद्युत अपघातांची शक्यता कमी
पाणी व्यवस्थापन अधिक वैज्ञानिक पद्धतीने
—
🌍 भारताच्या राष्ट्रीय कृषी उद्दिष्टांना पूरक
भारत 2030 पर्यंत:
ऊर्जा क्षेत्रातील नवीन उर्जेचा वापर वाढवण्याचे
कार्बन उत्सर्जन कमी करण्याचे मोठे उद्दिष्ट ठेवत आहे.
MSEDCL चा हा उपक्रम त्या दिशेने एक भक्कम पाऊल असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे.
—
शेतकऱ्यांच्या प्रतिक्रिया (उदाहरणे)
“आता सिंचनासाठी विजेची वाट पाहावी लागत नाही. दिवसातच पाणी देता येत असल्याने पीक उत्पादन वाढत आहे.”
“डिझेल खर्च पूर्णपणे थांबला. महिन्याला किमान ₹3000-₹6000 ची बचत होते.”
—
पत्रकार -
